Kunstopdracht OV-Hub Haarlem

NB: De afbeeldingen en filmpjes in deze open call zijn bedoeld om een zo realistisch mogelijke impressie te geven van het uiteindelijke ontwerp. Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend.

De kunstopdracht is opgedeeld in twee fases. De eerste fase bestaat uit de selectie, schetsontwerp en voorlopig ontwerp; de tweede fase is het ontwikkelen van het definitief ontwerp en de daadwerkelijke productiefase. De eerste fase start in het voorjaar van 2026 en wordt naar verwachting afgerond in december 2026. De tweede fase start in het najaar van 2026 met als doel een oplevering van het werk in 2028.

Het totale kunstbudget voor deze opdracht bedraagt €233.750 euro, waarvan €194.000 euro voor de productiekosten. Kunstenaars die worden gevraagd een eerste schetsontwerp te presenteren ontvangen hiervoor €3.970 euro per ontwerp. Het honorarium voor het ontwerp en uitvoering van het kunstwerk bedraagt €27.800 euro (exclusief schetsontwerp). Genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

De Adviescommissie Kunst en Openbare Ruimte (AKOR) van 37PK, Platform voor Kunsten in Haarlem begeleidt de opdracht inhoudelijk en organisatorisch.

Opdracht en randvoorwaarden

Ontwikkeling OV-Hub

In Haarlem-Zuid, ter hoogte van de kruising Schipholweg/Europaweg, zal een nieuwe OV-Hub ontwikkeld worden. De OV-Hub zal een belangrijke pijler gaan vormen voor het openbaar vervoersysteem van Haarlem. Het zal o.a. bestaan uit een busstation, ondergrondse fietsenstalling, een plein en een voetgangerspassage. In de omliggende buurt worden de komende jaren veel nieuwe woningen gebouwd. De nieuw te ontwikkelen stedelijke omgeving zal een ontmoetingsplek worden waar bewoners, bezoekers en OV-reizigers samen gebruik van kunnen maken. De voetgangerspassage zal zorgen voor een betere verbinding tussen Schalkwijk en de Slachthuisbuurt. 

Voor meer informatie, zie de website van de Gemeente Haarlem: Algemene info of DO OVhub. Via deze link is het mogelijk een aantal filmpjes te bekijken die een impressie geven van het ontwerp. 

Locatie kunstwerk

Binnen het ontwerp van de OV-Hub zijn enkele locaties geselecteerd die geschikt zouden zijn voor een kunsttoepassing. De kunstenaar kan ervoor kiezen om een of meerdere van deze locaties te gebruiken binnen het ontwerp. De beoogde mogelijke locaties zijn:

• In en rondom de voetgangerspassage en ingangen fietskelder

• Op en rondom het zuidplein van de voetgangerspassage

Sociale Veiligheid

Op dit knooppunt wordt er extra aandacht besteed aan de veiligheidsbeleving, om zo tot een sociaal veilige plek te komen. Het is wenselijk dat het kunstwerk daar een positieve bijdrage aan levert. Onderstaande manieren, die voortgekomen zijn uit theoretisch onderzoek op dit thema, zijn daarvoor mogelijk denkrichtingen:

• Het vrijhouden van zichtlijnen en bijdragen aan overzichtelijkheid.

• Het aanspreken van diverse (kwetsbare) doelgroepen.

• Het verleiden van bezoekers om langer te blijven.

• Het creëren van een 24-uurs beleving.

• Het creëren van 4-seizoenen beleving.

• Het creëren van een illusie van menselijke activiteit middels (reactieve of adaptieve) dynamiek en interactiviteit.

• Het creëren van een prettige sfeer middels belevingen voor de zintuigen.

Algemene criteria

Het betreft een integrale opdracht, het kunstwerk vormt een logisch onderdeel van de nieuw te ontwikkelen omgeving. Het kunstwerk komt tot stand in samenspraak met en als onderdeel van een uitgebreid ontwerptraject i.s.m. de aannemer van het project.

Aandacht voor duurzaamheid in de uitvoering is gewenst. Het werk is geschikt voor de openbare buitenruimte, vandalismebestendig en bestand tegen weersinvloeden. Er wordt gestreefd naar een laag onderhoudsniveau. Naast aantoonbaar artistieke kwaliteit wordt verwacht dat de kunstenaar inzicht heeft in ruimtelijke planontwikkeling en bijbehorende processen. Aantoonbare ervaring in een soortgelijk project strekt tot aanbeveling.

Aanvullende Criteria

Het kunstwerk:

• Draagt bij aan een visuele verbinding tussen de verschillende elementen van de OV-Hub en voegt iets toe aan de identiteit van de plek.

• Kan uit meerdere elementen bestaan, maar heeft een herkenbare samenhang.

• Draagt bij aan de beleving van veiligheid in de omgeving (zie aanbevelingen Sociale Veiligheid).

• Is niet doelbewust aanstootgevend, politiek of religieus van aard

• Wordt bij voorkeur een geïntegreerd onderdeel van de omgeving, maar bevat geen elementen die impact hebben op de constructieve onderdelen van het ontwerp

Budget en planning

Het beschikbare budget voor de kunstopdracht is € 233.750 euro excl. BTW. Dit is inclusief schetsontwerpen, honoraria, uitvoering en productie van het kunstwerk (inclusief materiaalkosten, verzekering, transportkosten, plaatsingskosten en exclusief onderhoudsbudget). Na plaatsing en oplevering zal het kunstwerk eigendom worden van de Gemeente Haarlem.

Er wordt gewerkt met een strakke planning. De eerste selectieronde vindt plaats meteen na de inzendingsdatum, de schetsontwerpen worden gepresenteerd in september 2026 en de definitieve keuze wordt kort daarna bekendgemaakt. Eind 2026 zal het voorlopig ontwerp uitgewerkt zijn. Het ontwikkelen van het definitief ontwerp en de productiefase start na vaststelling van het voorlopig ontwerp met geplande oplevering eind 2028.

Procedure

De selectieprocedure en begeleiding van de totstandkoming van het kunstwerk wordt gedaan door 37PK, Platform voor Kunsten, in opdracht van de Gemeente Haarlem.

In Nederland gevestigde professionele kunstenaars kunnen hun interesse voor deze opdracht kenbaar maken middels een motivatiebrief, CV en documentatie die relevant is in het kader van de omschreven opdracht. Artistieke kwaliteit, technische vaardigheid, motivatie en ervaring met kunst in de openbare ruimte zijn criteria die gewogen worden bij de selectie, naast de eerder genoemde criteria.

De selectie wordt gedaan door een onafhankelijke commissie, bestaande uit leden van de Adviescommissie Kunst en Openbare Ruimte van 37PK (AKOR), en vertegenwoordiging vanuit de Gemeente Haarlem en vanuit het ontwerpbureau VenhoevenCS. Op basis van het ingezonden materiaal worden drie kunstenaars geselecteerd voor het vervaardigen van een schetsontwerp. Voor de opdracht tot schetsontwerp geldt een vergoeding van €3.970 euro excl. btw en inclusief onkosten. Aan de hand van de schetsontwerpen wordt door de commissie een zorgvuldige selectie gemaakt welke kunstenaar het voorstel verder mag uitwerken tot een voorlopig en vervolgens definitief ontwerp.

Aanleverspecificaties inzendingen

De inzendingen kunnen uitsluitend digitaal worden aangeleverd. Er is geen mogelijkheid tot het terugsturen van documentatie, per post aangeleverde inzendingen of onvolledige inzendingen zullen niet in behandeling worden genomen.

- Een motivatie van max. 1 A4 waarbij ook de contactgegevens (adres, email en telefoonnummer) duidelijk vermeld staan.

- Een Curriculum Vitae van max. 1 A4

- Een documentatielijst van max. 4 A4 met afbeeldingen van eerder gerealiseerde werken, waarbij per werk de titel, jaartal, afmetingen, materiaal en een eventuele korte toelichting vermeld staan.

Dit alles graag gebundeld in één PDF bestand aanleveren. Iedere pagina dient voorzien te zijn van een paginanummer en de naam van de kunstenaar.

De uiterste datum waarop de documentatie moet zijn aangeleverd is 8 mei 2026. Inzendingen die na deze datum worden ontvangen of die incompleet zijn worden niet in behandeling genomen. Na afloop van de selectieprocedure worden de kunstenaars per email ingelicht over de uitslag.

Aanmelding

Een kunstenaar kan diens motivatie, cv en documentatie volgens bovenstaande specificaties per mail, met uiterste ontvangstdatum 8 mei 2026, versturen aan: akor37pk@gmail.com t.a.v. Liesbeth Visee.

Meer informatie over de kunstopdracht is in te winnen via de secretaris en coördinator van de kunstopdracht Liesbeth Visee, op akor37pk@gmail.com of via de directeur van 37PK, Tamara Sterman, tsterman@37pk.nl.